Atasözleriyle Afrika’yı teşhis

Atasözleriyle Afrika’yı teşhis

İki binin üzerinde farklı lisan ve etnik topluluğun iç içe yaşadığı bir milyarı aşan nüfusu ile Afrika Kıtası’nın eşsiz kelamlı halk geleneği hazinesi kayıt altına alındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın banisi olduğu, Türkiye-Afrika tarihî kültürel ilgilerinin bir nişanesi olarak Cumhurbaşkanlığı himayelerinde yürütülen “Afrika El Sanatları ve Kültür Evi” tarafından hazırlanan “Otuz Sekiz Lisanda Afrika Atasözleri Seçkisi I” kitabı yayımlandı.

Kuzey Afrika, Batı Afrika, Orta Afrika, Doğu Afrika ve Güney Afrika olmak üzere kıtanın 18 ülkesinin 38 ulusal lisanının 1.500’ün üzerinde atasözünün bilgeliğini barındıran kitap, dünyanın en esaslı medeniyetlerinden Afrika’nın kadim geleneğini kayıt altına alarak dünyanın dikkatine sunuyor.

Emine Erdoğan: “Afrika’nın 21. yüzyılın en parlak yıldızı olacağına dair inancım tam. Bayanlar ve çocuklar başta olmak üzere Afrikalı kardeşlerimizle birlikteyiz.”

ÖZEL GÜNE ÖZEL TANITIM

Kitabın tanıtım toplantısı, 24 Ocak Dünya Afrika ve Afro-Kökenli Kültür Günü’nde Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde yapıldı. Toplantıda konuşan Emine Erdoğan, Afrika’ya gönül gözüyle baktıklarını söyledi. Geçen yıl yıl Afrika ülkeleri büyükelçilerinin eşleri tarafından Afrika yemekleri tanımlarından oluşan bir kitabın yayımlandığını anımsatan Erdoğan, “Bizleri bir sofranın etrafında kenetleyen tanımları literatüre kazandırmış olduk. Bugün ise hayata geçmesinden büyük bir heyecan duyduğum yeni bir kitabı tanıtıyoruz. Afrika Atasözleri kıtanın tüm deneyiminin lisana nakşolunmuş özetidir” diyor. Afrika Atasözleri projesinin akademik danışmanı, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Suna Timur Ağıldere ile konuştuk.

Afrika Atasözleri kitabının serüveni nasıl başladı? Bu çalışmayı yapmaya nasıl karar verdiniz?

Ülkemizde bir birinci olan, Kıta’nın Kuzey Afrika, Batı, Orta, Doğu ve Güney Afrika olmak üzere beş farklı bölgesinin, 54 ülkesi ortasından, 18 ülkesinin 38 ulusal lisanının 1.500’ün üzerinde atasözünün, Türkçe başta olmak üzere İngilizce ve Fransızca çevirilerini içeren “Afrika Atasözleri Seçkisi I” kitabı, sayın Emine Erdoğan’ın banisi olduğu, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde ve Dışişleri Bakanlığımız himayelerinde yürütülen “Afrika El Sanatları ve Kültür Evi” memleketler arası projesinin, geçen sene yayınlanan ve gerek ülkemizde gerekse Kıta’da büyük ilgi gören Afrika Yemek Kültürü kitabının akabinde ikinci araştırma yayınıdır.

Afrika Atasözleri Seçkisi I kitabı “Afrika Kültür Evi” milletlerarası projesinin bilimsel ve kültürel bir eseri olarak Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Ankara’da bulunan Afrika Büyükelçi Eşleri Derneği (ASHOM), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yunus Emre Enstitüsü, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (AKAF), Edebiyat

Fakültesi Mütercim- Tercümanlık Kısmı akademisyenleri ile Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Doktora Programının Türk ve Afrikalı öğrencileri işbirliğiyle hazırlanmıştır.

Suna Timur Ağıldere

Kitabı derlerken nelerden faydalandınız, kimlerle görüşüp kelamları nasıl derlediniz?

Afrika Atasözleri Seçkisi’nin birinci cildinde yer alan Afrika’nın 18 ülkesinin Kuzey Afrika bölgesinin resmî lisanı Arapça ve yaygın olarak konuşulan Berberî lisanındaki atasözleri ile Sahraaltı Afrika’da yaygın olarak konuşulan Bantu ve Nijer-Kongo lisan ailelerine ilişkin Bambara, Bamieleke, Dendi, Duala, Lingala, Somali, Sussu, Svahili, Tonga, Volof, Yaka, Yoruba üzere 38 ulusal ve lokal lisandaki atasözleri, ilişkin oldukları Afrika ülkelerinin Büyükelçi eşleri tarafından şahsen kendileri tarafından derlenmiştir. Akabinde Büyükelçi eşleri ile üniversitemiz Edebiyat Fakültesi Mütercim-Tercümanlık Kısmı akademisyenleri ile Afrikalı ve Türk doktora öğrencilerimizin ortak çalışmaları sonucunda, evvel ilgili ülkelerin resmî lisanlarından olan İngilizce ve Fransızcaya daha sonra Türkçeye aktarılmıştır.

GÜÇLÜ KÜLTÜREL MİRASLARDAN

Kaybolmaya yüz tutmuş kelamları de derleyerek kültürel mirasa da katkı sağlıyorsunuz aslında. Afrika Sözlüğü’nün bu noktada dünyaya bildirisi, daveti ne olur?

Tarih boyunca, sayısız medeniyete konut sahipliği yapan Afrika Kıtası dünyanın en güçlü kültürel miraslarından birisine de sahiptir. Afrika, eşine nadir rastlanan bu somut ve somut olmayan kültürel mirası ile çok sayıda çalışmaya bahis olmasına rağmen, iki binin üzerinde farklı lisan ve etnik topluluğun omuza omuza birlikte yaşadığı bir milyarı aşan genç nüfusu ile, Afrika Kıtasının hikmet dolu atasözleri hazinesine ait kısıtlı sayıda çalışma yapılmıştır.

Meğer, bilhassa Sahraaltı Afrika kelamlı halk geleneğinin en değerli ögelerinden olan atasözlerine, bulundukları coğrafyada atfedilen ehemmiyet çok büyüktür. Zira bu bölgelerde yaşlılara bir öbür deyişle, atalara çok büyük hürmet gösterilir. Bu nedenle, Batı Afrika ülkelerinden Mali’de yaygın olarak kullanılan Bambara lisanında, bu faziletli davranışı çok hoş söz eden bir atasözü vardır ki o da “ Yaşlıların kelamı şifadır.” hikmetli kelamıdır. Bu ve buna anlamca çok yakın atasözlerine hem Benin, Burkina Faso, Nijer, Nijerya yahut Senegal üzere Batı Afrika, hem de Etiyopya, Kenya, Tanzanya üzere Doğu Afrika bölgesi ülkelerinde de sıklıkla rastlamaktayız.

Çok geniş bir coğrafyadan bahsediyoruz. Afrika atasözlerinin karakteristiğinden de bahsedebilir misiniz?

30 milyon kilometre kareyi aşan yüzölçümü bakımdan dünyanın en büyük ikinci kıtası olan ve her geçen gün güçlenen iki binin üzerinde farklı halkların birlikte omuza omuza yaşadığı 1 milyarı aşan genç nüfusu ile Afrika Kıtası hakikaten de hayallerimizin çok ötesinde büyük ve hem dilsel hem de kültürel güçlü bir çeşitliliği barındıran bir coğrafyadır.

Bu nedenle, Afrika’nın Kuzey, Batı, Doğu ve Güney Afrika bölgesi olarak beşe ayrılan bölgelerinde, türdeş bir kelamlı halk kültüründen bahsetmek pek yanlışsız olmasa da, Kuzey Afrika’nın alt bölgesinde bulunan Sahraltı Afrika halklarının atasözlerinde, bireylerin içiçe yaşadıkları varlıklı tabiatın yansımalarını görmek, yakın etraflarında bulunan hayvan ve bitkilerin kişileştirildiklerini görmek mümkündür. Tıpkı Orta Afrika ülkelerinden olan Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve komşuları Kongo ile Orta Afrika Cumhuriyeti’nde yaygın kullanılan ünlü atasözü “Eski köyün palmiye ağaçlarıyız biz, kertenkele üzere renk değiştirmeyiz.” hikmetli kelamında olduğu üzere.

TİTİZLİKLE KORUMA ETMEK GEREK

Afrika yüzyıllardır bilhassa Batı ülkeleri tarafından sömürülmüş, kültürel belleği darbe almış. Bu hazinen kayıt altına alınması, koruma edilmesi neden değerli?

Hiç elbet ki gelecek jenerasyonlara aktarılması ve yaşatılması bakımından, yalnızca Afrika’da değil, başta ülkemiz olmak üzere, tüm ülkelerde kelamlı halk kültürünün en değerli bileşenlerinden olan atalar kelamlarını derlemek, memleketler arası bilinirliğini artırmak için farklı lisanlara çevirmek ve titizlikle koruma etmek gereklidir.

Tüm dünyanın bilgelik kaynağı

Kitabın ön sözündeki “Afrika’da bir yaşlı öldüğünde bir kütüphane yanar” atasözünü kendisinin de çok sevdiği belirten Emine Erdoğan, atasözlerinin neredeyse yok denecek kadar azaldığına değindi. Erdoğan, “Bu kitabın, atasözlerinin muhafızı ve taşıyıcısı yaşlıların mirasına sahip çıktığına inanıyorum. Bildiğiniz üzere, Afrika kıtası iki bini aşkın lisanın konutu.. Atasözleri, kelamlı halk kültürünün en kıymetli kaynaklarından biridir. Doğdukları coğrafyaya ilişkin olsalar da aslında tüm dünyanın bilgelik kaynaklarıdır. Atasözleri deneyimlerden doğar. Onların gelişip büyüdüğü beşik insanlık tecrübesidir. Bir toplumun atasözleri, o toplumun görüp geçirdikleri ile ilgili birçok şey anlatır bize. Aktarılan bu deneyim birçok yanlışa şifa olur” diye konuştu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

php shell hacklink php shell seobizde.com canlı okey oyna sohbet süperbahis bodrum escort esenyurt escort beylikdüzü escort su kaçağı tespiti betpas